Polski Atlas Etnograficzny

Dzianisz

Pytanie 78


Stroje tradycyjne są nadal noszone (kobiety noszą je w dni świąteczne, starsi mężczyźni noszą ‘portki’ i ‘kapelus’ także na co dzień, całość stroju zakładają od święta). Elementy stroju: ‘portki’ (wykonane z sukna białego), ‘kosula’ (biała), ‘cucha’ (powszechnie używana była 50 l. temu, teraz sporadycznie na uroczystości. Dawniej cuchy były czarne i dłuższe, białe używane w okresie międzywojennym powszechnie, czarne – rzadziej. Latem czarne cuchy noszono luźno), ‘kożuch’ (serdak – ze skóry owczej noszony jest cały rok, zdobiony aplikacjami ze skóry i obszyty na brzegach futrem), ‘kierpce’, ‘kapelus’ (czarny, filcowy).

Pytanie 79
---
Pytanie 80
---
Pytanie 81


Kobiety noszą strój tylko od święta.

Pytanie 82


Elementy stroju: koszule – z białego płótna, haftowane (haft angielski, maszynowy), gorsety – aksamitne, haftowane i naszywane cekiny (‘blaszki). Dawniej kobiety nosiły gorsety pod bluzki, jeszcze dziś można spotkać starsze kobiety mające gorset pod bluzką, spódnica – obecnie z wzorzystych tybetów (na gładkim tle kwiaty), ‘serdak’ – noszony od święta, obszyty jest barankiem czarnym, posiada aplikacje z kolorowych skórek i kolorowy haft, zimą noszą kożuchy. Chustka na głowę nazywa się ‘smatka’, kupowana w mieście, ‘tybetka ze strzępkami’ lub ‘kazimierki’. Wzór kwiatowy. Wiązanie: powszechnie pod brodą, do tyłu na wierzch – dziewczęta i młode mężatki, dookoła szyi (pod brodą zakładają na krzyż rogi, obwiązują nimi szyję i wiążą z tyłu) - dzieci.

Pytanie 83


Czworokątna płachta noszona jest obecnie jako nakrycie, narzucana na ramiona (rzadziej – na głowę). Płachta wykonana jest z wełny, gruba, kupowana w mieście – ‘łodziewacka’, ‘łokrywka’ (we wzory). Noszą je złożone po przekątnej „do roga”, noszą je starsze kobiety. Dawniej nosiły dziewczęta chustki z cieńszej wełny (‘tybet’) tzw. ‘sole’ – gładkie lub we wzory. ‘Sole’ lub ‘sale’ nosi się złożone wzdłuż. Dawniej kobiety nosiły ‘prześcieradła’ wykonane z płótna, białe. Były one podwójnej szerokości, środkiem były zszyte lub połączone mereszką. Brzegiem były zdobione. ‘prześcieradło’ składano wzdłuż linii łączenia. Zanikały w okresie międzywojennym. Oprócz prześcieradeł noszono też ‘obrusy’ wykonane z ‘dymki’ we wzór kwiatowy, noszono je jak prześcieradła, były cenniejsze i bardziej eleganckie. Używane od święta, wcześniej zaginęły.

Pytanie 84


Dawniej noszono fartuchy białe, dołem wyszywane, długie (bez frędzli). Do dziś używane są ‘torby bacowskie’ z frędzlami, które używają tylko bacowie do noszenia oscypków i serków z hali do wsi, zanika.

Informacje

  • Sygnatura: 24.38.X
  • Gmina: Kościelisko
  • Powiat: tatrzański
  • Województwo: małopolskie
Wyświetl wszystkie badania
progressiv.pl