Dzieła Wszystkie Oskara Kolberga

Od samego początku pracy Kolberga ikonografia była ważnym elementem opisu etnograficznego. W „Ludzie” i w „Obrazach etnograficznych” drukował litografie i drzeworyty wykonywane na podstawie akwarel i rysunków zawodowych malarzy bądź amatorów, a także fotografii.

W 1857 r. w „Pieśniach ludu polskiego” zamieścił 10 barwnych litografii wykonanych na podstawie akwarel jego brata Antoniego i Karola Marconiego. W latach następnych współpracował m.in z Wojciechem Gersonem, który ilustrował „Sandomierskie”, „Kujawy”, częściowo „Krakowskie” i „Lubelskie”, a także „Mazowsze” i prawdopodobnie „Kaliskie” (kolejno są to tomy 2–4, 5, 16–17, 24–28 i 23 „Dzieł” Kolberga).

Drzeworyty przedstawiające stroje w „Krakowskiem” (tomy 5–8 Dzieł) były wykonane według rysunków Tadeusza Konopki i Wojciecha Gersona, a także fotografii Walerego Rzewuskiego. Kilkanaście mniejszych, pokazujących drobne elementy ubiorów, wycinała w drewnie Antonina Konopka. W „Poznańskiem” wydrukował Kolberg trzy drzeworyty (w tomach 9 i 11 Dzieł) według rysunków Bogumiła Hoffa, poprawionych przez Tadeusza Konopkę i Walerego Eliasza-Radzikowskiego. „Pokucie” ilustrował Tadeusz Rybkowski, znakomity dokumentator kultury ludowej, który był w Kołomyi razem z Kolbergiem w czasie organizowania wystawy etnograficznej w 1880 r. Ryciny do „Chełmskiego” przygotował Walery Eliasz-Radzikowski według szkiców Marii Hemplówny.

Podstawą części rycin były fotografie. W. Gerson do ilustrowania „Kujaw” wykorzystał, poza własnymi szkicami z terenu, także fotografie Wolfa Majorkiewicza z Włocławka. W. Rzewuski fotografował w Krakowie włościan z Modlnicy specjalnie przywożonych do jego atelier w odświętnych strojach i z licznymi rekwizytami. Grupa taka do fotografii ustawiana była według wskazówek Kolberga. Również niektóre ryciny w „Pokuciu” wykonał Rybkowski według fotografii Juliusza Dutkiewicza z Kołomyi. Grupę pokuckich włościan ustawiał wtedy do fotografii Kolberg.

Dodać trzeba, że ilość ilustracji w tomach „Ludu” i ich technikę (barwne litografie lub czarno-białe drzeworyty) była limitowana przez środki finansowe na druk, jakimi dysponował Kolberg.

W spuściźnie rękopiśmiennej Kolberga zachowała się niewielka liczba fotografii i rysunków, nie zawsze znanych autorów, a także pojedyncze akwarele. Ponadto w zbiorach Muzeum Etnograficznego im. F. Kotuli w Rzeszowie znajduje się 25 szkiców i akwarel pochodzących ze zbiorów Kolberga i służących niegdyś do ilustrowania „Ludu”.

Źródła materiałów ikonograficznych zamieszczanych przez Kolberga w monografiach regionalnych omawiane są w tomach suplementowych publikowanych obecnie do każdej z nich.

progressiv.pl